غلامحسين افضل الملك
39
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
محل رفته دروگرى و رعيتى كرده قوتى بدست ميآورند . مرحوم ميرزا آقا خان صدر اعظم نورى در اينجا كاروانسرائى هم مختصر براى اقامت زوار ساخته كه قليلى از مردم در اين كاروانسرا بار مياندازند . اهل صدرآباد از قديم از دادن ماليات مرفوع القلم بودهاند ، بلكه ديوان اعلى سالى چهل تومان نقد و شصت خروار غلّه باهالى اينجا ميدهد كه حفظ و حراست راه نمايند . سابقا كه تاخت و تاز تركمانان در اين صفحات بود به اينها اينمرسوم داده ميشد كه مستحفظ راه باشند حالا هم كه راه امن است و اثرى از دزدى تركمانان نيست باز اين مرسوم در حق اهالى برقرار است و برات آن در دفتر مشهد مقدس صادر مىشود . لكن در هذا السنه مستشار خلوت كه خويش وزير افخم است بلوك فرومد را تيول خود كرده و صدرآباد را هم ضميمه ساخته به اين وسيله برات حقوق اهالى صدرآباد را در مشهد صادر كرده و خود حيفوميل نموده باهالى چيزى نداده و بعد هم نخواهد داد . از صدرآباد سوار شده با يك نفر گماشتهء خود به طرف مزينان روانه شدم . از صدرآباد تا مزينان چهار فرسنگ است و ده دقيقه هم بيشتر است . ديگر در بين راه آبادى نيست مگر در داخل جاده كه قريهء « كاهه » است از كاهه تا مزينان نيم فرسخ فاصله است . پيش از آنكه شخص به كاهه رسد در خارج جاده دست چپ در دامنهء كوه دودهآباد نمايان است كه اسم يكى از آنها « نهاردان » است و آن هم جزء بلوك مزينان است . صدرآباد آخر خاك ولايت شاهرود است . نهاردان و كاهه و مزينان اول خاك « بيهق » است . سبزوار شهر و پايتخت بيهق است . هنگام صبح بمزينان رسيدم و امروز در اينجا توقف شد . مزينان در بين دهات اين صفحات بسى امتياز دارد . دروازه از براى مزينان ساخته شده است و خيابان وسيعى دارد ، در وسط خيابان نهر آبى ميگذرد كه از قنات اين ده است و فرهنگ اين قنات در آخر ده است . در بيرون قلعه باز يك قنات ديگر است كه بزراعت و مصرف زوار ميرسد . شب جمعهء بيست و چهارم از مزينان به طرف « صدخرو » حركت كرديم ، مسافت راه